De vrouwen in de Koran

$20.00

een geschreven, vertaald, bewerkt en vormgegeven boek door moslimvrouwen,

biedt een benadering van de Heilige Tekst die de zorg, tederheid en rechtvaardigheid benadrukt die door Allah aan vrouwen zijn gereserveerd

“Het doel ervan is een poging om deze verzen opnieuw te lezen in het licht van de totaliteit van de boodschap, die zoals we hebben gezien een nieuw begrip van vrouwelijke identiteit heeft ingezet. Van de schepping van de eerste mens, via de historische weergave van zeer inspirerende vrouwelijke modellen, en door middel van initiatieven gericht op een betere perceptie van het vrouwelijke, heeft de koranische boodschap onbetwistbaar een nieuw beeld van de vrouw gevormd, gebaseerd op meer rechtvaardigheid en autonomie.”

van Asma Lambaret

pag. 180

 

Voorwoord

Dit werk van Asma Lamrabet, een hedendaagse moslimschrijfster en theoloog, past in een debat dat al enkele decennia voortduurt en dat de geschiedenis van de moslimgemeenschap in de afgelopen 150 jaar heeft gekenmerkt.
Het was immers in de tweede helft van de 19e eeuw dat enkele jonge mensen, afkomstig uit de oude madrassa's, Jamal al-Din al-Afghani, Rashid Rida en later Sheikh Hassan al Banna en Sheikh Mohammed Ghazali, een kritische lezing van de Bronnen begonnen te bevorderen zonder zich op enige wijze van de soennitische orthodoxie te verwijderen, maar door de dagelijkse islamitische praktijk levendig en actueel te maken. Een praktijk die bestaat uit aanbidding (ibada) en maatschappelijke betrokkenheid voor een rechtvaardigere samenleving, uitgaande van de noodzaak om een bekwame leidende klasse te vormen om de massa's op te voeden en het politieke ideaal van een Umma te bereiken die dichter bij de Profetische Gemeenschap van Medina staat.
Een van de eerste kwesties waar deze broeders en zusters zich mee bezighielden, was de vrouwenkwestie. Ze deden dit in de eerste plaats door te proberen de religieuze opvoeding van meisjes en jonge vrouwen te bevorderen, die was afgesneden vanwege sclerotische maatschappelijke normen. In sommige landen zoals Egypte, Marokko of Iran was het voor meisjes formeel verboden om het huis te verlaten om te studeren en ze moesten hun vorming thuis onderhouden tot de jaren twintig van de vorige eeuw. In andere, gunstigere contexten, zoals in het Taterstan-deel van Rusland, slaagden hervormingsbewegingen erin om tientallen islamitische scholen te stichten waarin, naast de Heilige Koran, klassiek Arabisch, de nationale taal, geschiedenis en wiskunde aan meisjes en jonge vrouwen werden onderwezen in de hoogtijdagen van het tsaristische tijdperk.
De hervormers, mannen en vrouwen, leefden in landen die verwoest waren door kolonialisme, waar een quietistische lezing van de Islam werd aangeboden die losstond van de dagelijkappelijke realiteit en waar ze probeerden zich te infiltreren bij de vijanden van de religie om de onwetende en bijgelovige massa's te verleiden.
Vanaf de jaren twintig met Zaynab al Ghazali in Egypte, Muhsina Bubi in Rusland en met Fatima Jenna in Pakistan, begonnen duizenden gelovige en praktiserende moslimvrouwen zich te vormen die moslimopvoedingscursussen voor vrouwen uit het volk organiseerden via de eerste moslimvrouwenverenigingen, terwijl ze zich tegelijkertijd verzetten tegen het seculiere feminisme van westers-centrische aard, maar ook tegen het verstikkende letteralisme van sommige conservatievere vertegenwoordigers. In tegenstelling tot het seculiere feminisme dat vaak antireligieus is, voedde de moslimhervormingsbeweging zich met de profetische Traditie om de rechten te verdedigen die door Allah aan vrouwen zijn verleend en door onrechtvaardige regeringen en beperkende interpretaties zijn ontzegd.
Asma Lamrabet is een van de voortzetters van dit enorme werk dat ze al vele jaren met goede resultaten voortzet. Ze was onder andere jarenlang directeur van Gerfi, een studiegroep die in 2004 in Barcelona werd opgericht door drie belangrijke moslimintellectuelen: Lamrabet zelf, Malika Hamidi, directeur van het European Muslim Network, en Yaratullah Monturiol, de Catalaanse moslimactiviste. Onder de doelen van de groep behoort, naast de bevordering van de moslimcultuur, de interpretatie en kritiek van het positieve islamitische recht en de gemeenschapsgebruiken die betrekking hebben op de rechten van vrouwen. Na enkele jaren sloot de Groep een partnerschapsovereenkomst met de Rabita Mohammedyya van de Ulema van Marokko, waarlangs ze meer autoriteit verkreeg bij het moslim- en niet-moslimpubliek.
Haar observaties kunnen wel of niet in de smaak vallen, maar ze vormen in ieder geval een belangrijke poging om een Islam te bouwen die aandacht heeft voor de spiritualiteit en de ultieme doelen van de profetische Boodschap, die vaak verward wordt met een moslimrecht doordrenkt van gewoonterechtlijke normen die verwijzen naar een samenleving die niet meer bestaat.
Onder andere brengt dit beeld van de Boodschap een broederschaps- en gedeeld werk met zich mee tussen vrouwen en mannen, omdat geen enkele moslimgemeenschap zich kan ontwikkelen in oorlog of wantrouwen tussen de geslachten, wat de gezinsinstelling doet kraken en ongeluk en trauma veroorzaakt bij nieuwe generaties.
Het lezen van dit werk is ook een kans om een identiteitsdimensie van het moslimgeloof te overstijgen, een visie die de meeste in het Westen gepubliceerde boeken over die samenlevingen vult en die de Islam reduceert tot een reeks rituelen die onbegrijpelijk zijn voor de omringende wereld. Het effect is een oppervlakkige religieuze praktijk die in wezen geen enkele verbetering brengt in het gedrag van degene die het beoefent. Het dragen van de sluier is bijvoorbeeld niet simpelweg het bedekken van het hoofd, maar roept ook zuiverheid van gedrag en bescherming tegen de zonde op: het is een levensdimensie, geen kledingstuk.
Het beeld van Asma Lamrabet, een bevrijdende Islam die geïnspireerd is, stroomt over van die diepe spiritualiteit die Licht en redding is voor de wereld en de zielen. Een levend en oprecht geloof, nooit bigoter, maar altijd in staat om te onderscheiden wat van Allah komt en wat een menselijk werk is. Een sterke oproep tot verantwoordelijkheid waarin de gelovige man en de gelovige vrouw in gelijke mate betrokken zijn, een wil om de moslimpraktijk dieper en betekenisvoller te maken voor iedereen en om gezonde relaties van solidariteit te bouwen in de Umma en tussen de menselijke wezens in een wereld vol conflicten en onrechtvaardigheid.
Laten we ons herinneren dat de Islam de tuin is die vrouwelijke overbrengers en interpreters van hadith, juristen of muftis, mystici en dichteressen liet bloeien, sommigen onder hen vrouwen van de Profeet en vrouwen van de eerste generaties. Vrouwen zoals Rabyya Al Adawwia en Fatima van Samarkand zijn bekend in de hele moslimwereld.
Vrouwen hebben het recht om op dezelfde manier als mannen deel te nemen aan de interpretatie en het onderwijs van de religie en, ondanks de obstakels die zich kunnen voordoen, is het aantal van hen die dit doen onschatbaar.